Nieuwe Hollandse Waterliniewww.hollandsewaterlinie.nlIn tijden waarin legers zich nog voornamelijk te voet verplaatsten was water een probaat verdedigingsmiddel tegen vijanden. Zo waren de steden van het economische en bestuurlijke hart van Holland (de huidige Randstad) makkelijker te beschermen als aan hun oostzijde water zou staan. Lees verder |
KernkwaliteitenSamenhangend systeem van forten, dijken, kanalen en inundatiekommen Groen en overwegend rustig karakter Openheid |

![]() Nieuwe Hollandse WaterlinieDaarom is eeuwen geleden van de Zuiderzee tot aan de Biesbosch een strook land aangewezen, die met behulp van sluizen, inlaten en kanalen onder water kon worden gezet als vijandelijke legers oprukten. Op punten waarover de vijand desondanks zou kunnen optrekken, zoals over hoger liggende wegen, spoorlijnen en rivieren, zijn verdedigingswerken gebouwd, zoals bij Rijnauwen en Asperen. Tussen Leerdam aan de Linge en Everdingen aan de Lek loopt de Diefdijk. Dit is een bijzondere dijk, want aan weerskanten liggen weilanden. Geen water te zien, afgezien van sloten en een poel. Toch is de dijk wel degelijk bedoeld om water tegen te houden. Als de vijand, die verondersteld werd uit het oosten te komen, in aantocht was, werd het gebied ten oosten van de Diefdijk onder water gezet. Hetzelfde gebeurde in een 85 kilometer lange zone vanaf de Zuiderzee, langs de oostkant van de stad Utrecht, naar de Biesbosch. Zo grendelde Holland zich af. Deze overstromingszone kreeg met de bijbehorende verdedigingswerken de naam Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dat ‘Nieuwe’ duidt erop dat er al eerder een dergelijke linie was. Deze ligt aan de westzijde van Utrecht. De Nieuwe Hollandse Waterlinie heeft van 1815 tot 1963 dienst gedaan en is nog grotendeels intact. Hij bestaat uit inundatiekommen; dat zijn lager gelegen gebieden die met behulp van een stelsel van dijken, sluizen, kanalen en inlaten met water uit de grote rivieren en de Zuiderzee blank kon worden gezet. Op punten waarover de vijand desondanks zou kunnen optrekken, zoals over hoger liggende wegen, spoorlijnen en rivieren, zijn verdedigingswerken gebouwd. Vooral bij de stad Utrecht zijn er vele (Lunetten, de Gagel, Blauwkapel, Vossegat). De meeste forten liggen tegenwoordig verscholen in het landschap: iemand die er geen weet van heeft zou er zo aan voorbij gaan, omdat de oorspronkelijk ‘kale’ forten nu veelal door bos aan het oog worden onttrokken. Nu de meeste hun militaire functie hebben verloren, zijn het aantrekkelijke bouwwerken geworden voor andere bestemming: de Promers-kazerne in Naarden is een showroom, in fort Vuren is een herberg ingericht, terwijl fort Hoofddijk deel uitmaakt van een botanische tuin. Uitvoeringsprogramma |
De provinciale staten zijn als bronhouder verantwoordelijk voor de definitieve begrenzingen van de Nationale Landschappen. ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Drie redenen om juist dit landschap te bezoeken
Wat kan ik er doen?
In de Nieuwe Hollandse Waterlinie is van alles te beleven. Voor een compleet overzicht van de mogelijkheden verwijzen wij u door naar de activiteitenkalender van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.Één dag in de Nieuwe Hollandse Waterlinie is eigenlijk niet genoeg.
Wat is er dan beter dan een overnachting in een fort? Het kan! In Fort Vuren en Fort Spion zijn er mogelijkheden om te kamperen.
Voor andere overnachtingen in stijl, bijvoorbeeld in een houten huis of dijkwoning, klikt u hier.
Behalve slapen zijn er nog veel meer mogelijkheden in de waterlinie. Hieronder een korte selectie:
- Fort Jutphaas, waar u kunt wijnproeven. Dit uit 1820 stammende fort is nu open voor publiek. Wijnkooperij Trouvaille is er nu gevestigd en houdt speciale bottelavonden.
- Fort Vechten, naast het bezoekerscentrum in oprichting en een heuse Romeinse wachttoren, vinden hier ook regelmatig toneelvoorstellingen plaats.
- Muiderslot, een prachtig middeleeuws kasteel, gelegen aan de monding van de Vecht. Gebouwd rond 1280 door graaf Floris V. In de zomermaanden is er tevens een beeldententoonstelling en een roofvogelshow.
- Vesting Naarden, de vestingstad Naarden is nu een groene parel in het Gooi met prachtige huizen, stoere kazernes en begroeide wallen. In het museum kunt u genieten van het uitzicht, wandelen over de wallen en dwalen in de onderaardse gangen.
In het nieuws
- Waterliniedroom spat uiteen- Provincie Utrecht besluit over grenzen Nationale Landschappen
- Rijk en provincies ondertekenen Pact van Rijnauwen
Een tot twintig










