Rivierengebied

www.rivierengebied.nl

Langs de Linge, de Lek en de Kromme Rijn is een typisch landschap ontstaan met uiterwaarden, oeverwallen en komgronden. De kleiige komgronden werden lange tijd alleen als hooi- en weilanden gebruikt. Op de oeverwal en stroomruggen bloeien de boomgaarden van de Betuwe en de Kromme Rijn. Andere markante kenmerken zijn eendenkooien, grienden en populierenbossen voor.

Lees verder

Kernkwaliteiten

Schaalcontrast van zeer open naar besloten

Samenhangend stelsel van rivier-uiterwaard-oeverwal-kom

Samenhangend stelsel van hoge stuwwal-flank-kwelzone-oeverwal-rivier

Rivierengebied

Noordelijk van de Kromme Rijn liggen landgoederen en restanten van ridderhofsteden.

De naam zegt het al, het meest kenmerkende van het gebied zijn de rivieren en de dijken. Tussen de Nederrijn en de Waal, slingert het riviertje de Linge, richting Gorinchem. Hoe klein ook, dit riviertje was beducht om zijn overstromingen en is dan ook met forse dijken in toom gehouden.

Na een overstroming werd het water wat verder van de rivier ‘gevangen’ in dieper gelegen komgronden. Daar bezonken de fijnste deeltjes van het slib dat de rivier met zich meevoerde. De komgronden bestaan dan ook uit zware klei, die lange tijd – en eigenlijk nog steeds – alleen geschikt was als weidegrond en hooiland. De oeverwallen zijn ontstaan toen de rivieren nog onbedijkt waren en een natuurlijke loop hadden. Bij elke overstroming zetten de zwaardere zanddeeltjes in het rivierwater zich dicht bij de oever af. Deze zandige verhogingen vormden van oudsher de logische plek om te wonen. Van tijd tot tijd verlegde een rivier zijn loop, waarna de verlaten bedding geleidelijk verlandde. Door de zandige ondergrond klonk de oude rivierbedding minder in dan het omliggende land, zodat ook deze stroomruggen uiteindelijk hoger kwamen te liggen dan hun omgeving. Op de oeverwallen en stroomruggen bleken fruitbomen het goed te doen en gewassen te kunnen worden verbouwd. De streek is dan ook bekend om de stalletjes langs de weg waar in de zomer kersen worden verkocht.
Het streek is ook bekend van “de Limes”. Even voor het begin van de jaartelling werd het rivierengebied de noordelijke grens (de Limes) van het Romeinse Rijk, wat het ontstaan van talrijke legerplaatsen (castella) met zich meebracht.

In de middeleeuwen ontstonden de eerste handelssteden aan de rivieren: Dorestad (nu Wijk bij Duurstede) en Tiel. Toen ook zijn de rivieren bedijkt, eerst met zijkades, bedoeld om het water met een grote bocht om de nederzetting naar de komgronden (en de buren) te voeren; later met een bandijk die alle dorpen samen en ook de komgronden bescherming moest bieden.
De Kromme Rijn daarentegen is niet bedijkt. Voordat deze riviertak aan de beurt was, had de hoofdstroom van het Rijnwater zich al een weg via de Lek naar zee gezocht. Ten noorden van de Kromme Rijn is in de 12de eeuw de Langbroekwetering gegraven om de moerassige komgronden te kunnen ontwateren.. Langs de wetering zijn vervolgens ridderhofsteden gebouwd, waarvan sommige in latere eeuwen zijn verbouwd tot buitenplaatsen. Omstreeks 1870 is de Kromme Rijn verbreed om hem geschikt te maken als aanvoerroute van water waarmee de Nieuwe Hollandse Waterlinie blank moest kunnen worden gezet.
De Utrechtse Heuvelrug – met de Grebbeberg als uiterste punt – is de noordelijke begrenzer van het rivierengebied. Vanuit dit hoger gelegen gebied heb je een prachtig zicht over het rivierengebied.