Zuidwest Zeeland

www.zeeland.nlnationaallandsch

De duinen, dijken en de kreekrestanten van West Zeeuws-Vlaanderen, de Zak van Zuid-Beveland en Walcheren zijn tekenend voor het Luctor et emergo dat hier sinds de vroegste bewoning heeft gegolden. Nu eens won de zee, dan weer konden dijkenbouwers een nieuwe polder aan het land toevoegen. Vliedbergen boden het vee en hun hoeders een veilige plaats bij overstromingen.

Lees verder

Kernkwaliteiten

Walcheren
- kleinschalige openheid
- groen karakter
- duinen, kreekruggen, kommen

Zak van Zuid-Beveland
- groen karakter door kleinschaligheid
- polderpatroon & kreekrestanten

West Zeeuws-Vlaanderen
- polderpatroon met geulensysteem
- overgang van zandige kust, via kleipolders, naar dekzandgebied
- verdedigingswerken

Zuidwest Zeeland

In tijden van twisten en oorlog werden dit strategische punten. Die rol hadden ook de ringwalburchten van Middelburg en Souburg. En dan zijn er nog de vestingen van Aardenburg, Sluis en Retranchement.

Het Nationale Landschap Zuidwest Zeeland bestaat uit drie afzonderlijke gebieden: Walcheren, de Zak van Zuid-Beveland en het westelijk deel van Zeeuws-Vlaanderen. Elk onderdeel heeft zijn eigen karaktertrekken, maar ze hebben ook gemeenschappelijke kenmerken. De strijd tegen het water is wel de belangrijkste. Duinen, dijken, wielen, kreekrestanten en vliedbergen vertellen het verhaal van Luctor et emergo.

Walcheren is zich van het naburige Zuid-Beveland gaan onderscheiden als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Bij het herstellen van de schade die door de inundaties was ontstaan, is het kleinschalige verkavelingspatroon niet teruggekeerd. Ook de meidoornhagen langs de perceelsgrenzen zijn niet herplant en de wegen verloren deels hun bochtig verloop. Wel bleef het verschil tussen de lagere, open poelgronden in het hart van Walcheren en de hogere, beslotener kreekruggronden aan de binnenduinrand bestaan. Het is zelfs versterkt door de aanplant van bossen. Dit alles maakt van Walcheren een goed voorbeeld van een naoorlogse ruilverkaveling die is uitgevoerd aan de hand van een landschapsplan. Temidden van dit deels gerationaliseerde landschap liggen tal van oude kernen, waaronder Serooskerke, Gapinge Buttinge en Biggekerke. Aan de kust houdt Domburg nog altijd haar reputatie van voorname badplaats hoog. Even verderop zorgt de Westkapelse zeewering ervoor dat de Noordzee buiten blijft. Veere en Middelburg en Vlissingen hebben een monumentale stadskern.

De Zak van Zuid-Beveland heeft zijn kleinschalige karakter behouden. Percelen, afgezet met heggen en begroeid met bomen en bloemen, worden er doorsneden door dijken. Sommige dijken vormen een ring om de oudste polders; andere zijn dwarsdijken die vanaf de Middeleeuwen zijn opgeworpen om de wisselende lopen van de Schelde af te dammen en ‘nieuwlandpolders’ op het water te veroveren. In de nieuwe Polder Borssele, is het gelijknamige dorp al even planmatig aangelegd als de percelen. Daarbij is de regel van de ‘gulden snede’ toegepast.
Aan het weidse karakter van Zuidwest Zeeland draagt de Westerschelde fors bij. Dit gedeelte van het Nationale Landschap wordt op de andere oever begrensd door twee kreekrestanten: de Braakman in het oosten en het Zwin in het westen. Enkele langgerekte polders verraden de oorspronkelijke loop van deze en andere kreken, zoals de Zwinpolder bij Sluis en de Passageulepolder bij Oostburg. De vele dijken die verdwenen kreken begeleiden zijn met dubbele bomenrijen beplant, wat het landschap een besloten karakter geeft. En overal staan wel voorbeelden van de typische Zeeuwse boerenschuur: zwart geteerd met witte randen ter markering van deuren en ramen.
Verschillende plaatsen herinneren aan de Tachtigjarige Oorlog, zoals Retranchement en Sluis. Ook Aardenburg heeft een omwalling, maar die stamt al uit de middeleeuwen, terwijl in het stratenpatroon nog de Romeinse versterking is te herkennen.
En dan zijn er nog de typische dorpen, gebouwd volgens het principe van ‘de kerk in het midden’. Sint Kruis is daarvan een mooi voorbeeld.

Uitvoeringsprogramma

UPNL ZW Zeeland PDF.pdf

De provinciale staten zijn als bronhouder verantwoordelijk voor de definitieve begrenzingen van de Nationale Landschappen.