Groene Hart

www.groene-hart.nl

Weilanden die maar net hoger liggen dan het water in de sloten. Smalle, langgerekte percelen die vanaf de dijk tot aan de horizon lijken door te lopen. Hooguit onderbroken door een tiendweg, een vaart, een meer of een plas. Hier en daar staat een molen. Zeilboten kleuren de vele plassen wit met hun zeilen. In de verte zijn nog net de torens van een grote stad te zien.

Lees verder

Kernkwaliteiten

Hollands-Utrechts veenweidegebied
- zeer open landschap
- strokenverkaveling met water-land
- veenweidekarakter

De ‘waarden’
- verkavelingspatroon
- groen door beplante dijken en kades
- zeer open landschap

De plassengebieden
- besloten oeverwal met vele buitenplaatsen
- open veenplassen
- veenweidekarakter

Groene Hart

Het Groene Hart is het landschap binnen de ring van steden die samen de Randstad vormen. Het is een groot en gevarieerd gebied met niet alleen gras en water, maar ook oude steden als Gouda, Woerden, Nieuwpoort en Schoonhoven. Ruwweg zijn van noord naar zuid te onderscheiden: het Plassengebied (rond Loosdrecht en Vinkeveen), het Hollands-Utrechts veenweidegbied en de waarden (ten zuiden van de Hollandsche IJssel).

De landschappelijke verschillen zijn te verklaren uit de ontginningsgeschiedenis. Zo is de ontginning van het Plassengebied al in de 9de eeuw begonnen. Vanaf de Vecht werd het veenmoeras ontgonnen door sloten haaks op dit riviertje te graven. Als gevolg van de ontwatering klonk het gebied almaar in. Akkers moesten daardoor plaatsmaken voor weilanden. En die zijn op veel plaatsen weer vergraven voor de winning van turf. Zo ontstonden de Vinkeveense en Loosdrechtse Plassen met hun karakteristieke legakkers waarop het veen te drogen werd gelegd, petgaten – de put waar het veen is weggegraven – en waaiervormige kavels. Sommige plassen zijn later weer drooggelegd. Polder Béthune is daarvan een voorbeeld. Langs de Vecht zelf zijn in de 17de en 18de eeuw prachtige buitens aangelegd.

Rondom Woerden ligt de streek van de copen, genoemd naar het contract – de cope – waarin de landheer de ontginner toestemming gaf het veenmoeras te ontginnen. Vanaf de oeverwal van een riviertje mocht de ontginner een strook land van circa 100 meter breed en 1250 meter lang (soms het dubbele) het zijne noemen. Nog altijd strekken deze langgerekte weilanden zich achter de boerderij uit, aan weerskanten begrensd door sloten waarin het water bijna net zo hoog staat als het gras. Alle boerderijen staan langs de weg op de oeverwal van het riviertje waaraan de ontginning eeuwen geleden begon.

Ook de Lopiker, Krimpener- en Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden kenmerken zich door deze langgerekte kavels en de bebouwingslinten aan weerszijden van een veenstroom of wetering. Maar zij onderscheiden zich door de hoge dijken die deze laaggelegen polders beschermen voor overstromingen door de Lek, de Merwede, de Hollandsche IJssel, de Linge of de Noord. Ook komen hier tiendwegen (waarover boeren hun belasting, een tiende deel van de oogst, wegbrachten) en landscheidingskaden voor. Veel boerderijen staan op terpen, want de waarden werden regelmatig geplaagd door overstromingen. Op het laagste punt van de Alblasserwaard zorgde een serie molens ervoor dat het teveel aan water op de rivier werd geloosd.

Uitvoeringsprogramma

UP gr hart def1.pdf

De provinciale staten zijn als bronhouder verantwoordelijk voor de definitieve begrenzingen van de Nationale Landschappen.