Meest gestelde vragen

Wat zijn Nationale Landschappen?

Waarom zijn Nationale Landschappen ingesteld?

Wat betekent de aanwijzing tot Nationaal Landschap?

Wat wordt bedoeld met 'kernkwaliteiten'?

Wat is het verschil met Nationale Parken?

Wie is de eigenaar van de Nationale Landschappen?

Wat wordt bedoeld met ‘behoud door ontwikkeling?

Wie onderhoudt de Nationale Landschappen?

Wat merk ik er als bewoner van dat ik in een Nationaal Landschap woon?

Klopt het dat in een Nationaal Landschap geen woningen meer mogen worden gebouwd?

Kan ik recreëren in een Nationaal Landschap? Of er op vakantie gaan?

Mijn bedrijf is gevestigd in een Nationaal Landschap. Kan ik daar mijn voordeel mee doen?

Wat zijn Nationale Landschappen?

De twintig Nationale Landschappen zijn échte Nederlandse landschappen. Ze hebben elk een unieke combinatie van cultuurhistorische en natuurlijke elementen en vertellen daarmee het verhaal van het Nederlandse landschap. De Nationale Landschappen kenmerken zich door de specifieke samenhang tussen de verschillende onderdelen van het landschap, zoals natuur (flora en fauna), reliëf (bijv. beekdalen en terpen), grondgebruik (bijv. landbouw, watermanagement) en bebouwing (bijv. dorpsgezichten en forten). Nationale Landschappen zijn geen musea, maar gebieden waar mensen gewoon wonen, werken, ondernemen en recreëren.

De twintig Nationale Landschappen zijn de visitekaartjes van het landelijk gebied. Het platteland staat onder druk, vooral door verstedelijking. Dit maakt het voor stedelingen steeds moeilijker om zijn ‘achtertuin' te bereiken. Maar ook de uittocht van boeren is een bedreiging, omdat hiermee ook belangrijke beheerders van het landschap wegvallen. De Tweede Kamer heeft bij de behandeling van de Nota Ruimte (voorjaar 2006) aangegeven het landschap te willen behouden en ‘ontwikkelen met kwaliteit'.

De status ‘Nationaal Landschap' houdt in dat het rijk en andere overheden extra aandacht geven aan deze gebieden en dat er extra financiële middelen voor worden vrijgemaakt. Met dat geld moeten de zogenoemde kernkwaliteiten van de gebieden behouden en versterkt worden. Omdat elk gebied zijn eigen kernkwaliteiten heeft, blijven de regionale verschillen die zo kenmerkend zijn voor Nederland, bestaan

Met kernkwaliteiten bedoelen we de unieke, landschappelijke kwaliteiten van het betreffende gebied. In de Nota Ruimte (2004) heeft het rijk deze kernkwaliteiten per gebied benoemd. De provincies maken nu plannen waarin ze bepalen hoe ze deze kwaliteiten gaan behouden en versterken. De kernkwaliteiten hebben betrekking op:

§ natuurlijke elementen: bodem, water, reliëf, aardkunde, flora en fauna

§ culturele aspecten: cultuurhistorie, culturele vernieuwing en architectonische vormgeving

§ gebruikswaarde: (recreatieve) toegankelijkheid, bereikbaarheid en meervoudig ruimtegebruik, aanwezigheid toeristisch-recreatieve voorzieningen

§ belevingswaarde: ruimtelijke afwisseling, informatiewaarde, contrast met de stedelijke omgeving, groen karakter, rust, ruimte, stilte, en donkerte

Wat is het verschil met Nationale Parken?

Bij Nationale Parken draait het vooral om de bescherming en ontwikkeling van natuur. Om het planten- en dierenleven niet te verstoren, wordt alleen natuurgerichte recreatie gestimuleerd. Daarnaast streven de Nationale Parken ernaar om met onderzoek, educatie en voorlichting de kennis over natuur en milieu bij verschillende doelgroepen te vergroten. De informatiecentra in de Nationale Parken spelen daarbij een grote rol. De toegankelijkheid en de gebruiksmogelijkheden zijn vooral afgestemd op natuurliefhebbers. Nationale Parken hebben duidelijke grenzen die door de rijksoverheid zijn vastgesteld.
www.nationaalpark.nl

Bij Nationale Landschappen ligt het accent op het behoud en de ontwikkeling van veel meer dan alleen natuur (planten en dieren). Ook reliëf (bijvoorbeeld beekdalen en terpen), grondgebruik (agrarisch, recreatief) en bebouwing (zoals dorpsgezichten en forten) tellen in een Nationaal Landschap mee. In Nationale Landschappen wordt gewoon gewerkt, gewoond en gerecreëerd. Om de leefbaarheid te behouden, wordt geïnvesteerd in sociaal-economische ontwikkelingen waarbij bijzondere kwaliteiten van het gebied worden behouden of versterkt. De meeste Nationale Landschappen hebben voorlopige grenzen. Het is aan de provincies om de grenzen precies vast te stellen.

Wie is de eigenaar van de Nationale Landschappen?

Een Nationaal Landschap heeft altijd meerdere eigenaren. Sommige delen zijn eigendom van het rijk, de provincie of de gemeente. Van andere delen zijn particulieren (bewoners, ondernemers of grondbezitters) of organisaties als Natuurmonumenten eigenaar.

Wat wordt bedoeld met ‘behoud door ontwikkeling'?

Het is belangrijk dat Nationale Landschappen zich sociaal-economisch kunnen ontwikkelen, terwijl de bijzondere kwaliteiten van het gebied worden behouden of juist worden versterkt. Nationale Landschappen zijn geen musea, maar gebieden waar mensen gewoon moeten kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Zo moet de uitbreiding van een fabriek mogelijk blijven, al zal de aanbouw wel moeten passen in de omgeving. Dit vergt kennis van de omgeving, creativiteit en soms een iets grotere financiële investering. Zo ook blijft woningbouw mogelijk, maar wel in beperkte mate. Grote woonwijken passen niet in een Nationaal Landschap, waar juist kleinschalige woonkernen karakteristiek zijn voor het aanzicht en de sfeer.

Wie onderhoudt de Nationale Landschappen?

In Nationale Landschappen wordt gewoond en gewerkt. Daarmee zijn het de bewoners zelf en vooral de boeren die in hun dagelijkse leven het landschap onderhouden. Daarnaast zijn er enkele grote landeigenaren en beheerders die specifiek het beheer en een deel van de ontwikkeling van het landschap voor hun rekening nemen, zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, de provinciale Landschappen en de waterschappen.

Wat merk ik er als bewoner van dat ik in een Nationaal Landschap woon?

De komende jaren zullen de provincies, gemeentes en waterschappen achterstallig onderhoud aan gebouwen, infrastructuur (wegen en water) en groen wegwerken. Daarnaast zullen initiatieven worden ontplooid om het gebied toegankelijker te maken voor recreanten (denk aan fietsroutes, uitkijkpunten, verblijfplaatsen) en om ervoor te zorgen dat ondernemers niet wegtrekken.

Veel van de initiatieven dragen de bewoners, landeigenaren en ondernemers zelf aan. Zij voeren ze ook vaak zelf uit. Voorbeelden zijn boeren die van hun boerderij een ‘zorgboerderij' willen maken of die aan natuurbeheer willen gaan doen. Of ondernemers die de woonomgeving aantrekkelijk willen houden door allerlei voorzieningen in stand te houden of juist in het leven te roepen. Aan bewoners zal gevraagd worden mee te denken en zelf aan de slag te gaan, het gaat immers om hun wensen en hun gebied.

Klopt het dat in een Nationaal Landschap geen woningen meer mogen worden gebouwd?

Nee. Er mag nog wél worden gebouwd, maar in beperkte mate, namelijk alleen voor de eigen bevolkingsgroei. In ambtelijke termen heet dit ‘migratiesaldo nul': voor inwoners die van elders naar een gemeente in een Nationaal Landschap willen verhuizen, mogen geen extra woningen worden gebouwd. Voor elke gemeente binnen een Nationaal Landschap is berekend hoe groot de groei van de bevolking zal zijn (dus zonder extra inwoners van buiten) en hoeveel woningen er dus gebouwd mogen worden. De reden voor deze terughoudendheid is dat grote nieuwe woonwijken niet passen in de Nationale Landschappen, waar kleinschalige woonkernen juist karakteristiek zijn.

Kan ik recreëren in een Nationaal Landschap? Of er op vakantie gaan?

De Nationale Landschappen zijn grote gebieden, met veel mogelijkheden om uw vrije tijd door te brengen. Ga voor meer informatie naar de pagina  voor bezoekers. Of ga op deze website naar de pagina van het landschap dat u wilt bezoeken. Hier kunt u vinden welke gemeentes er liggen in het Nationale Landschap dat u wilt bezoeken. Informeer vervolgens bij de plaatselijke VVV.

Mijn bedrijf is gevestigd in een Nationaal Landschap. Kan ik daar mijn voordeel mee doen?

De komende jaren zullen de provincies en gemeentes initiatieven nemen om het gebied toegankelijker te maken voor recreanten en om het ondernemersklimaat te verbeteren. Bijvoorbeeld door de toegankelijkheid te vergroten, de landbouw zich te laten verbreden (zorgfunctie, natuurbeheer), de recreatiefaciliteiten te verbeteren en de woonomgeving aantrekkelijker te maken. Goede ideeën kunnen in aanmerking komen voor een financiële bijdrage van de provincie. Ook op andere manieren kan de provincie u helpen bij het uitwerken van uw idee. Neem hiervoor contact op met het provinciehuis.